n a n o g u y

ตีพิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ "ดูหนังในหนังสือ"
นิตยสาร Starpics ฉบับที่ 731 (ปักษ์หลัง กรกฎาคม 2551)

ส่วนตัวไม่สบอารมณ์กับปกนี้เท่าไหร่
ไม่เกี่ยวกับว่าสวยไม่สวย เดี๋ยวขอมาขยายความอีกทีครับ

     หลังจากหลบหนีอยู่พักใหญ่ เขาไปอาศัยอยู่กับ จามูฮา และใช้ชีวิตอยู่ด้วยกันจนเติบโต (กลายเป็น ทาดะโนบุ อาซาโน่ และ ซุนหงเล่ย) พร้อมกับได้เดินทางไปรับ โปชเต (คูลัน ชูลุน) หญิงที่เขาเลือกเป็นเจ้าสาวเมื่อหลายปีก่อน ซึ่งเธอก็ยังคงรอเขาอย่างแน่วแน่ ก่อนที่วันหนึ่งเธอจะบอกกับเตมูจินว่า "เสือสองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้" และได้แยกตัวออกจากเผ่าของจามูฮาไปอย่างลับๆ และพบกับวิบากกรรมต่างๆนานา ตกเป็นทาสที่ถูกจับขายอย่างอนาถา และถูกจับขังกรงเยี่ยงสัตว์อย่างไร้ศักดิ์ศรีแบบไม่มีเหตุผลในแคว้นตุนกุส

     อย่างไรก็ตาม สุดท้ายแล้วเราก็รู้ๆกันดีว่า เตมูจินย่อมเป็นผู้เกรียงไกรอย่างที่ในซีรี่ส์ทีวีกำลังฉายอยู่

     ยอมรับแต่โดยดี ช่วงครึ่งชั่วโมงแรกของหนังทำเอาผมหาวแล้วหาวอีกหาวแบบไม่รู้จบสิ้นราวกับมหากาพย์ พร้อมกับคิดย้อนไปย้อนมาในหัว(เพื่อไม่ให้หลับไปซะก่อน)ว่าปีนี้กรรมการออสการ์สาขาหนังภาษาต่างประเทศกินยาผิดมาหรือเปล่าหนอ ถึงได้เลือกหนังที่ดูแล้วเหนื่อยหนุบหนับแบบนี้มาเข้าชิง

      พอผ่านครึ่งชั่วโมงนั้นไปแล้ว นับว่าช่วงเวลาที่เหลือช่วยหนังเอาไว้ได้มาก และถีบตัวเองกลายเป็นหนังจาก 5 ผู้เข้าชิงที่ผมชอบมากที่สุดในขณะนี้ (โดยยังไม่ได้ดู 12 จากรัสเซีย และ Katyn จากโปแลนด์)

     โดยเฉพาะงานด้านถ่ายภาพ ที่ทำให้ Mongol เป็นหนังที่ใช้ประโยชน์จากโลเกชั่นสถานที่ถ่ายทำได้คุ้มค่าที่สุดเรื่องหนึ่ง หนังแทบจะรีดความงามจากทุกอณูของภูมิทัศน์แห่งนั้นมารับใช้เนื้อหา อันว่าด้วยความเวิ้งว้าง ว่างเปล่า และอึมครึมของชีวิตเตมูจินในขณะนั้น (ถ่ายได้งามพอๆกับใน No Country for Old Men หรือ There Will Be Blood เลยก็ว่าได้) รวมถึงฉากรบใหญ่ๆ ที่ถ่ายได้อย่างขึงขังและตระการตาน่าติดตาม

     นอกจากการถ่ายภาพ ดนตรีประกอบโดยคนทำเพลงชาวฟินแลนด์ โทมาส คันเทไลเนน ก็เป็นงานดนตรีที่น่าศึกษา แม้ว่าโทนหนังจะเป็นมหากาพย์ย้อนยุคแต่ก็ใช่ว่าจะต้องใช้ดนตรีย้อนยุค หรือดนตรีแนวแอ็คชั่นเสมอไป (แบบที่หนังฮอลลีวูดชอบทำกัน) ในหนังเรื่องนี้เขาผสมผสานทั้งดนตรีเครื่องสายแบบตะวันออก เข้ากับดนตรีร็อคร่วมสมัยที่ฟังแล้วเร้าใจอย่างไรบอกไม่ถูก (โดยเฉพาะดนตรีในช่วง End Credit ที่หักอารมณ์และกระแทกกระทั้นได้ใจอย่างยิ่ง ต่างกับการหักอารมณ์ในหนัง "มหากาพย์" ของไทยราว "ฟ้า" กับ "ก้นเหว")

     เหนือสิ่งอื่นใด การแสดงของตัวหลักทั้งสามได้แก่ ทาดะโนบุ อาซาโน่ ดาราญี่ปุ่นเจ้าประจำของคนไทย และซุนหงเล่ย (จาก The Road Home และ Seven Swords) ต่างรับบทเป็นชาวมองโกลได้แนบเนียนไม่น่าเชื่อ โดยเฉพาะการพูดภาษามองโกลที่แทบไม่มีหลุดให้เห็น รวมกับดาราสาวชาวมองโกล คูลัน ชูลุน ในบทโปชเต คู่ชีวิตของเตมูจิน ก็ทำหน้าที่ได้ดียิ่ง กลายเป็นพลังสามประสานที่เคมีของนักแสดงต้องกันได้ลงตัวเหลือเกิน

     น่าเสียดายว่าโดยรวมแล้ว หนังเรื่องนี้ก็ยังสู้พวกเรื่องที่ตกรอบๆกันไปแล้วไม่ได้อยู่ดี

     (เอาเท่าที่ได้ผ่านสายตาผมมาแล้ว ทั้งเรื่องที่ตกรอบตั้งแต่ไก่โห่อย่าง The Diving Bell and the Butterfly เพราะไม่ได้เป็นตัวแทนฝรั่งเศส Lust, Caution ที่ถูกตัดสิทธิ์เพราะขาดคุณสมบัติ(ตรงไหน?) รวมไปถึงเรื่องที่ผมได้ดูแล้วชอบมากๆแต่ถูกสกัดดาวรุ่งตอนรอบตัดสิน อย่าง 4 Months, 3 Weeks and 2 Days เจ้าของปาล์มทองจากโรมาเนีย The Edge of Heaven เจ้าของบทยอดเยี่ยมเมืองคานส์จากเยอรมนี และ I Served the King of England จากสาธารณรัฐเช็ค ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นหนัง "สามดาวครึ่ง" ทั้งสิ้น)

     ข้ามจากเรื่องของคุณภาพหนังไปที่เนื้อหนัง แม้จะเป็นหนังมหากาพย์ย้อนยุคกึ่งประวัติศาสตร์ แต่ว่า Mongol ก็แถมแฟนตาซีมาให้เราได้ดูกันพอสมควร ทั้งตัวละครโปชเต ที่หนังแสดงให้เห็นว่าเหมือนเธอจะมีนิมิตมองเห็นอนาคต หรือพล็อตส่วนที่ว่าด้วยเทพเจ้าเท็งกรี(เทพเจ้าแห่งสายฟ้า อันเป็นที่นับถือและหวาดเกรงของชาวมองโกลทั้งปวงในผืนแผ่นดิน (นี่ฝ่ายมือเขียนบทก็บอกว่า พี่แกแทบจะถอดความจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่นักวิชาการรวบรวมมาแล้วนะนั่น)

     โปชเต แม้จะมีฐานะในหนังเป็นเพียงแค่ "เมียพระเอก" แต่เธอคือหนึ่งในตัวละครที่เข้าอกเข้าใจโลกและชาวมองโกลมากที่สุด (เป็นสาเหตุที่เขียนบทให้เธอมี "นิมิต"?) เพราะแทบทั้งเรื่องเหมือนจะมีเธอคนเดียว(ผู้เป็นชาวมองโกล)ที่เห็นว่าเผ่ามองโกลมิได้เกรียงไกรอย่างที่พวกผู้ชายหรือเหล่าข่านกำลังก้มหน้าก้มตาหลอกตัวเองอยู่ เพราะแท้จริงแล้วชาวมองโกลเป็นชนชาติที่กักขฬะ ป่าเถื่อน และประพฤติตนต่ำช้าเยี่ยงโจร

     บางครั้ง เธอมีอำนาจตัดสินใจหรือชี้นำความคิดของเตมูจินด้วยซ้ำ และถือได้ว่าโปชเตเป็นคนหนึ่งที่จุดประกายความคิดของเตมูจิน ที่จะรวบรวมชาวมองโกลให้เป็นปึกแผ่นสมศักดิ์ศรีที่กล่าวอ้างว่าตนเองมีอยู่เต็มเปี่ยม

     ตัวละครเตมูจิน มีลักษณะของความเป็น Romance พร้อมยึดถืออุดมคติอย่างหนักแน่น ทั้งในเรื่องของความรักและการปกครองผู้คน เขายอมรับลูกที่เกิดจากผู้ชายคนอื่นเป็นลูกของตัวเอง มีความรักที่ยั่งยืนมั่นคง และมีเมตตากับเหล่าไพร่ทาสในอาณัติเหนือ "ข่าน" คนอื่นๆ อย่างเทียบกันไม่ได้ มิพักต้องพูดถึงเรื่องของคุณธรรมน้ำมิตร และการรักษาสัจจะที่มีเปี่ยมล้นในตัวเขา และคนดูก็เห็นได้อย่างกระจ่างชัดในสิ่งที่เขาตอบแทนผู้มีพระคุณทั้งหลาย

     ไหนจะพระสงฆ์ชรา(ซึ่งทำนายว่าเตมูจินจะเป็นผู้ทำลายอาณาจักรตุนกุสจนราบเป็นหน้ากลอง)ที่ขอไม่ให้ทำลายวัดหากยกทัพมาโจมตีเมือง รวมทั้งเมื่อรบชนะจามูฮา เขาก็ไว้ชีวิตเพราะถือในความเป็นพี่น้องร่วมสาบานแต่เก่าก่อน แม้แต่กับทหารที่ฆ่าข่านของตนเองเพื่อมาสวามิภักดิ์ เขายังสั่งประหารเพราะถือว่าขัดต่อหลักคุณธรรมที่ชาวมองโกล "ห้ามทรยศข่านของตนเป็นอันขาด"

     ปัจจัยสำคัญของอำนาจที่เตมูจินปกครองชาวมองโกลทั้งหลายนั้นจึงไม่ได้มีเพียงกำลังไพร่พลที่แข็งแกร่ง หากแต่จิตวิญญาณของนักปกครองที่แฝงอยู่แทบทุกอณูของสายเลือดต่างหาก ที่ทำให้ผู้ใต้ปกครองส่วนใหญ่ยอมสวามิภักดิ์ด้วยความเต็มใจและจงรักภักดี มิใช่การใช้อำนาจบังคับขู่เข็ญให้ยอมสิโรราบหมอบกราบแทบเท้าเหมือนที่ข่านทั่วไปเคยทำมาช้านาน แม้แต่ลูกน้องเก่าของจามูฮายังหนีตามมาเป็นข้ารับใช้เขา ตอนที่เขาหลบหนีออกมา (ซึ่งคล้ายกับการปกครองช่วงระบบไพร่ของไทย ที่ขุนนางไม่ได้อาศัยกำลังบังคับ แต่ใช้ความเมตตาและการช่วยเหลือเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวเหล่าไพร่ให้อยู่ในสังกัดของตัวเอง)

     ไม่เพียงแค่ "จิตวิญญาณ" ของนักปกครองจะข้นทะลักในสายเลือดของเตมูจิน จะเป็นปัจจัยหลักของความยิ่งใหญ่ทั้งหลายที่ปรากฏ แต่ "จิตวิทยา" ในการปกครองคนก็เป็นสิ่งที่เจ้าคนนายคนย่อมไม่อาจปฏิเสธที่จะเรียนรู้ได้ ไม่ว่าจะเป็นผู้นำที่ดีหรือเลว การจะครองอำนาจให้ได้ยาวนานและมั่นคงนั้นเรื่องนี้ถือเป็นเรื่องสำคัญ

     ฉากสำคัญที่สุดฉากหนึ่งในช่วงท้ายของเรื่อง คือการรบกันระหว่างกองทัพของเตมูจินกับกองทัพของจามูฮา (ก่อนที่เตมูจินจะรวบรวมกำลังคนได้) ซึ่งกำลังของฝ่ายจามูฮามีมากกว่าอย่างเทียบกันไม่ติด แต่เขาก็ไม่กล้าประมาทน้องชายร่วมสาบานอย่างเตมูจิน และสุดท้ายศึกนี้ก็จบลงแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย เมื่อเกิดพายุฝนฟ้าคะนองรุนแรงขึ้นระหว่างการศึก พาลให้พลทหารชาวมองโกลผู้หวาดเกรงเทพเจ้าเท็งกรีเป็นล้นพ้น ต่างหาที่หลบกันจ้าละหวั่นไม่เป็นอันจับดาบรบพุ่งกันอีกต่อไป

     หลายคนอาจมองว่าเป็นจุดบอดของเนื้อเรื่องและบทภาพยนตร์ แทนที่จะปล่อยให้เป็นฉากรบอลังการแสดงความเกรียงไกรของเตมูจิน กลับเอาเรื่องของเทพเจ้าเข้ามาหักหาญคนดู แต่ว่าถ้ามองลงไปอีกขั้นหนึ่งนี่คือการใช้จิตวิทยาอันแยบคายของเตมูจินในการชนะศึกครั้งนี้ โดยไม่ต้องเสียเลือดเนื้อของทั้งสองฝ่าย (เพราะเป้าหมายของเขาคือการรวบรวมกำลังคน มิใช่ประหัตประหารกัน)

     ไม่ว่าเทพเจ้าเท็งกรีจะมีตัวตนจริงและได้เสกฟ้าคะนองตามคำขอของเตมูจินก่อนหน้า หรือเตมูจินมีญาณรับรู้ดินฟ้าพยากรณ์อากาศ (ขอตัดตัวเลือกที่ว่าเหตุการณ์นี้เป็น "เรื่องบังเอิญ" ออกไป เพราะพิจารณาจากสีหน้าท่าทางของเตมูจินแล้วไม่มีทางเป็นอย่างนั้นได้แน่) เขาได้หยิบเอา "ความกลัว" ของชาวมองโกลมาเป็นเครื่องมือในการรวบรวมผู้คนเข้ามาใต้อาณัติของตนเองได้มากในคราวเดียว

     หนังเฉลยว่า ระหว่างที่เตมูจินเร่ร่อนไปตามที่ต่างๆเพื่อหลบหนีจากศัตรูของพ่อ เขาเผชิญกับเสียงฟ้าร้องฟ้าผ่าของเทพเจ้าเท็งกรีนับครั้งไม่ถ้วนในที่แจ้ง จนเขา "เลิกกลัว" ไปเอง หรืออีกนัยหนึ่งเราอาจตีความได้ว่า เขาไม่หลงเหลือความเชื่อในอำนาจของเทพเจ้าเท็งกรีเหมือนชาวมองโกลอื่นอีกแล้ว (ซึ่งกรณีหลังนี้เป็นไปได้ยาก เพราะหนังยังให้เราเห็นฉากที่เขาเข้าไปสักการะขอพรเทพเจ้า ก่อนจะรบกับจามูฮา)

     อย่างไรก็ดี สิ่งที่เตมูจินมีเหนือชาวมองโกลคนอื่นคือ เขาสามารถเอาชนะความกลัวของตัวเองได้ และใช้ความกลัวนี้เป็นเครื่องมือได้อย่างแยบยล ซึ่งจุดนี้เราบอกได้ชัดเจนว่า เตมูจินคือผู้ที่ "เข้าอกเข้าใจ" จิตวิทยาของผู้ปกครองอย่างแท้จริง รู้จุดอ่อนจุดแข็งที่จะใช้ประโยชน์จากผู้ใต้ปกครองอย่างดีเยี่ยม

     ในโลกปัจจุบัน คนส่วนใหญ่อาจไม่ได้กลัวฟ้าร้องฟ้าผ่าพายุอีกต่อไป เพราะจากวิทยาการความล้ำหน้าต่างๆ ทำให้เรารู้แล้วว่าเป็นเพียงปรากฏการณ์ธรรมชาติ หาใช่พระเจ้าลงโทษหรือเทวดาพิโรธไม่

     จึงไม่น่าแปลกใจอะไร ที่หลังจากนั้นเป็นต้นมา ผู้นำบางจำพวกจึงต้องคอยสร้าง "ความกลัว" รูปแบบใหม่ๆ ป้อนใส่สมองประชาชนเพื่อเสริมอำนาจให้แก่ตนเองอยู่เป็นนิจ

 สำหรับมิตรรักแฟนบล็อกทุกท่าน หรือผู้ที่รักการชมภาพยนตร์ และใครก็ตามที่แวะเข้ามา
นอกจากบทวิจารณ์ยาวๆ ที่นานๆ ผมจะได้เขียนที หรือว่าเกรดหนังแบบสั้นๆในหน้า Year 2008
สำหรับบทรีวิวแบบสั้นๆ ของผมและเพื่อนผู้บ้าหนังอีก 5 ท่าน
เชิญติดตามได้ที่ http://vreview.yarisme.com/

edit @ 4 Oct 2008 01:22:33 by nanoguy